Kurban bayramı yaklaşırken pek çok müminin zihnini kurcalayan "Maddi durumum kısıtlıyken borç alarak kurban kesebilir miyim?" sorusu, hem fıkhi kaynaklarımızda hem de Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) sünnetinde açık bir karşılık bulmaktadır.
İşte Hazret-i Âişe (r.a.) validemizden rivayet edilen hadis-i şerif ve İslam ilmihalleri ışığında borçla kurban kesmenin esasları:
📜Hazret-i Âişe radıyallâhü anhâ buyurdu ki:عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَتْ: قُلْت ُ يَا رَسُولَ اللهِ أَسْتَدِينُ وَأُضَحِّي؟ قَالَ: نَعَمْ فَإِنَّهُ دَيْنٌ مَقْضِيٌّ. (قط)Resûlullah Efendimiz sallallâhü aleyhi ve sellem’e, ‘Borç alıp kurban keseyim mi?’ diye suâl ettim, ‘Evet, zira bu, ödenmesi (Allâhü Teâlâ tarafından) kefîl olunan (kolaylaştırılan) bir borçtur.’ buyurdular.
📖 Sünen-i Dârekutnî
Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) Bu Konudaki Müjdesi
Hazret-i Âişe radıyallâhü anhâ validemiz, bu tereddüdü bizzat Resûlullah Efendimize danışmış ve şu cevabı almıştır:
Soru: “Ya Resûlullah, borç alıp kurban keseyim mi?” Cevap: “Evet, zira bu, ödenmesi (Allâhü Teâlâ tarafından) kefîl olunan (kolaylaştırılan) bir borçtur.” (Sünen-i Dârekutnî)
Bu hadis-i şerif, kurban ibadetini yerine getirmek isteyen ancak o an nakit sıkıntısı çeken müminler için büyük bir teşvik ve müjde içermektedir. Allah rızası için borca giren kimseye, Cenab-ı Hakk'ın bu borcu ödemede kolaylık ihsan edeceği ifade edilmiştir.
Fıkhi Açıdan Borçla Kurban Kesmek
İlmihal kaynaklarına ve fıkhi değerlendirmelere göre durum şu başlıklar altında özetlenebilir:
1. Zengin ve Fakir Ayrımı
-
Zengin Kimse: Üzerine kurban kesmek vacip olan (nisap miktarı mala sahip) bir kimse, o an nakit parası yoksa borç alarak veya kredi kartıyla kurbanını kesmelidir. Çünkü bu onun üzerine bir borçtur.
-
Fakir Kimse: Maddi durumu kurban kesmeye müsait olmayan bir kimsenin kurban kesmesi zorunlu değildir. Ancak bu kişi, yukarıdaki hadis-i şerifin müjdesine güvenerek borç alıp kurban keserse, bu ibadeti geçerli olur ve nafile bir ibadet sevabı kazanır.
2. Borcun Ödenme İmkanı
Kurban kesmek için borçlanırken kişinin bu borcu geri ödeme gücünün olması esas alınır. Eğer kişi gelecekteki geliriyle bu borcu ödeyebilecek durumdaysa, ibadetini bu şekilde eda etmesinde bir sakınca yoktur.
3. Fakirin Aldığı Kurbanın Durumu
Kaynaklarda belirtildiği üzere, fakir bir kimse kurbanlık satın aldığında bu kurban onun için bir nevi "adak" hükmüne geçer ve ibadeti kesinleşmiş olur. Hatta fakir bir kimsenin aldığı kurban kusurlansa dahi (zenginin aksine) onu kesmesi yeterli görülmüştür; çünkü nafile ibadetlerde genişlik ve müsamaha vardır (Kaynak 2, Madde 13).
Özetle
Borç alarak kurban kesmek caizdir. Özellikle ödeme niyet ve kabiliyeti olan kimseler için Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bunu teşvik etmiştir. Ancak kişi, kendisini ve ailesini ödeyemeyeceği ağır bir yükün altına sokacaksa, İslam'ın kolaylık dini olduğu ve kurbanın ancak imkanı olana vacip olduğu unutulmamalıdır.
Unutmayın: Kurbanın temel esası (rüknü), Allah rızası için kan akıtılmasıdır. Bu niyetle çıkılan yolda, samimiyet en büyük azıktır.